Công tác giám sát và kiểm tra chất lượng vệ sinh môi trường (VSMT) trong các cơ sở y tế là một quy trình quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế, được thực hiện theo các phương thức và nội dung chính sau:
- Yêu cầu chung về giám sát: Quy trình VSMT phải được giám sát, kiểm tra thường quy bởi các nhân viên có kiến thức và đã qua đào tạo chuyên môn. Kết quả giám sát cần được tổng hợp, phân tích và phản hồi kịp thời cho nhân viên vệ sinh cùng các nhà quản lý để xây dựng kế hoạch khắc phục và cải tiến chất lượng.
- Các hình thức giám sát phổ biến:
- Quan sát trực quan: Đây là phương pháp thực hiện hàng ngày, hàng tuần hoặc định kỳ thông qua việc sử dụng bảng kiểm để đánh giá sự tuân thủ và chất lượng làm vệ sinh tại thực địa. Yêu cầu về trực quan là các bề mặt phải sạch, không vương vãi chất thải, bụi, dịch sinh học, không mùi và đồ vật sắp xếp gọn gàng.
- Sử dụng máy đánh dấu và đèn huỳnh quang: Người giám sát sử dụng các chất đánh dấu phát sáng tại các vị trí quan trọng trước khi nhân viên vệ sinh làm việc, sau đó dùng đèn huỳnh quang hoặc đèn UV để kiểm tra xem những vị trí đó đã được làm sạch chưa. Phương pháp này thường được thực hiện đột xuất hoặc khi có yêu cầu.
- Nuôi cấy vi sinh môi trường: Phương pháp này bao gồm lấy mẫu gạc quét bề mặt, mẫu không khí hoặc nguồn nước để định danh vi khuẩn. Tuy nhiên, việc nuôi cấy vi sinh không cần làm định kỳ thường xuyên cho mọi khu vực mà chỉ ưu tiên cho các khu vực nguy cơ cao như phòng mổ, đơn vị ghép tạng, hoặc khi có nghi ngờ xảy ra dịch bệnh.
- Kiểm tra bằng máy chuyên dụng: Sử dụng các loại máy đo độ bụi và mức độ ô nhiễm bề mặt để đánh giá ngẫu nhiên bất kỳ vùng nào muốn kiểm tra sau khi đã được vệ sinh.
- Tiêu chí đánh giá chất lượng:
- Đánh giá dựa trên tần suất làm sạch đã quy định cho từng khu vực (ví dụ: khu vực yêu cầu vô khuẩn cao cần làm sạch 2 lần/ngày).
- Kiểm tra mức độ tuân thủ quy trình, từ khâu chuẩn bị phương tiện đến kỹ thuật vệ sinh của người thực hiện.
- Đối với các khu vực đặc biệt như phòng mổ, chất lượng không khí và bề mặt phải đạt các tiêu chuẩn cụ thể về hàm lượng vi sinh và bụi (như ISO 14644 hoặc tiêu chuẩn của WHO/PIC/S).
- Trách nhiệm thực hiện: Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn chịu trách nhiệm trực tiếp giám sát và phối hợp với các phòng ban liên quan (Phòng Điều dưỡng, Quản lý chất lượng) để đảm bảo chất lượng môi trường bệnh viện. Nhân viên thực hiện giám sát phải có chứng chỉ đào tạo về giám sát kiểm soát nhiễm khuẩn.